De geopolitieke stormen van het moment laten het verleden niet ongemoeid. Eind augustus stemde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in met een voorstel van de 55 leden van de Afrikaanse Unie om – waar dat kan – de Equal Earth-kaart te gebruiken in plaats van de Mercatorprojectie. Gerardus Mercators belangrijke cartografische innovatie vond haar oorsprong in de Lage Landen tijdens een periode van onstuimige Europese expansie, en werd zelf mede-aanjager van die expansie. Het gegeven dat Mercators projectie de verder van de evenaar verwijderde gebieden uitvergroot en de dichter bij de evenaar gelegen gebieden doet krimpen, is dan ook van meer dan alleen symbolische betekenis, en in die zin past het aannemen van het voorstel van leden van de Afrikaanse Unie in een trend van het corrigeren van historische vertekening. De gewichtigste tegenstem binnen de Algemene Vergadering kwam van de Verenigde Staten, die uiteraard niet konden accepteren dat de straks door de vn gebruikte wereldkaart een blijvend commentaar biedt op de slogan ‘Make America Great Again’. Aanhankelijkheid aan historisch gevormde geografische aanduidingen was in ieder geval geen reden voor het Noord-Amerikaanse verzet. Slechts enkele dagen voor de stemming in de vn veranderde Trump per presidentieel decreet de naam van Lake Ontario in Lake America, om zo een lopende tarievenstrijd tussen de vs en Canada een schijn van kracht bij te zetten. Voor toekomstige historici was het daarmee weer een vruchtbaar kwartaal, en het is niet moeilijk om alvast een paar creatieve boektitels te verzinnen voor werk over de grote kaartenstrijd van 2026.

De kluchtigheid van de wereldpolitiek was voor de redactie van bmgn – Low Countries Historical Review niet de reden om in te stemmen met het voorstel van Yasco Horsman en Kees Ribbens om een forum te wijden aan historische stripverhalen. In de afgelopen decennia zijn strips en grafische romans uitgegroeid tot een serieus en volwaardig medium voor de disseminatie van historische kennis. Internationaal kwam dit tot uiting in canonieke werken als Art Spiegelmans Maus in de jaren tachtig over de Holocaust en Joe Sacco’s grafische werk over onder andere Palestina vanaf de jaren negentig. Sindsdien groeide de productie van hoogwaardige graphic novels exponentieel. Maar hoe ontwikkelde het genre van het historische stripverhaal zich eigenlijk in de Lage Landen, waar vooral in België de stripcultuur gedurende de twintigste eeuw tot grote bloei kwam?

Het forum dat Horsman en Ribbens samenstelden behandelt zowel een van de meest iconische ‘traditionele’ humoristische strips als de nieuwere generaties stripverhalen die aandacht geven aan complexe historische thema’s zoals kolonialisme, fascisme, collaboratie en verzet. Het eerste gebeurt in een bijdrage van Michel De Dobbeleer die de lezer meeneemt in de wereld van Suske en Wiske, om de veranderende functies van gepopulariseerd verleden in de verhalen van de serie te duiden. Rik Spanjers behandelt de manieren waarop Nederlandse en Belgische striptekenaars in graphic novels het collaboratieverleden van hun eigen voorouders tijdens de Tweede Wereldoorlog verbeelden, en Eeva Langeveld beschouwt hoe Nederlandstalige striptekenaars omgaan met het koloniale verleden in Indonesië, waarbij het zeker niet zo is dat alle recentere verhalen een duidelijke keuze maken voor postkoloniale of dekoloniale verhaallijnen en beeldtaal. De inleiding van Horsman en Ribbens en de epiloog door Maaheen Ahmed plaatsen de ontwikkelingen van de Nederlandse en Belgische historische stripcultuur in een breder en internationaal perspectief.

Een forum over stripgeschiedenis kan uiteraard niet alleen maar bestaan uit tekst. De redactie is bijzonder verheugd dat Tobi Dahmen, de bekroonde maker van historische non-fictiestrips, bereid was om speciaal voor dit forum een origineel beeldverhaal te creëren dat zijn eigen, subjectieve kijk geeft op de wijze waarop hij als stripmaker omgaat met bronnen en historische kennis. Zijn stripverhaal wordt vergezeld door een korte tekstuele toelichting, terwijl een venster uit de strip ook het omslag van de gedrukte bmgn siert. Daarnaast verschijnt op de website van bmgn – lchr een podcast waarin gastredacteurs Horsman en Ribbens in gesprek met diverse experts uit de Lage Landen de inhoud van het forum nog verder uitdiepen.

Naast dit vernieuwende forum over een vorm van publieksgeschiedenis die in bmgn – lchr nooit eerder op deze manier aandacht kreeg, bevat het nummer een belangrijk onderzoeksartikel over een onderwerp met grote betekenis voor het huidige debat over de opvang en integratie van vluchtelingen. Suzan Abozyid en Liesbeth Rosen Jacobson ontleden in ‘Civilising the “Uncivilised”: Race and Class in Integration Policies for Indo-European Migrants in the Netherlands, 1952-1960’ het beleid rond het heropvoedingsproject Het Witte Dorp. Het artikel laat zien hoe in de doelstelling van het dorp en de behandeling van zijn uit voormalig Nederlands-Indië ‘gerepatrieerde’ inwoners beleidsnoties over ‘onmaatschappelijke’ arme witte families een nieuwe geracialiseerde en gegenderde draai kregen. Het Witte Dorp werd zo een proeftuin voor later Nederlands beleid rond armoede, integratie en minderheden.

Extra punten voor de lezer die het dorp kan aanwijzen op de Equal Earth-kaart.

Namens de redactie,

Pepijn Brandon