Meer nog dan Het verhaal van Nederland heeft de televisiereeks Het verhaal van Vlaanderen duidelijk gemaakt dat de nationale geschiedenis in de Lage Landen allesbehalve dood is. De kijkcijfers waren ongezien hoog, de debatten ongemeen intens. Hoe mensen zich situeren tegenover het verleden, is zowel bepaald door als bepalend voor de posities die zij innemen in het heden en de toekomst die zij willen uitbouwen. De discussies gingen dan ook vooral over de algemene narratieve keuzes die werden gemaakt: welk perspectief werd gekozen, wat werd wel en niet verteld, hoe werden de verschillende onderdelen van het verhaal met elkaar in verband gebracht? En school achter al deze keuzes in de eerste plaats een medialogica, of kon er ook een subtiele politieke agenda worden ontwaard?

Dat voor de Lage Landen als politieke, economische en culturele entiteit uit het verleden binnen deze reeksen nauwelijks ruimte bleek te bestaan, toont ongetwijfeld hoe weinig draagvlak zij als actuele realiteit en als toekomstideaal kent. Als burgers kunnen we voor onszelf uitmaken of we dat al dan niet erg vinden, maar vanuit historisch perspectief is het ontbreken van een Lage Landen-perspectief zonder meer betreurenswaardig. Voor een belangrijk deel van de geschiedenis was dit perspectief immers veel reëler dan dat van Nederland, Vlaanderen of België.

Waar deze reeksen wel hoopvol over stemmen, is over de positie van de historicus/a als expert. Tientallen van hen – onder wie velen ooit in bmgn – Low Countries Historical Review hebben gepubliceerd – vertaalden op een gezagsvolle en aantrekkelijke manier de meest recente inzichten binnen hun domein naar een breed publiek. De kritieken die de reeks losweekten, waren dan ook zelden op hen gericht. Toch maken deze reeksen ons ook alert voor processen waarin zelfs de meest onpartijdige expertise kan worden ingeschakeld in een politieke en/of medialogica.

In een wetenschappelijk tijdschrift bepalen historici zelf – in onderlinge dialoog – het verhaal of de verhalen waarbinnen de resultaten van hun onderzoek betekenis krijgen. Toch blijft bmgn allesbehalve ongevoelig voor de vragen die vanuit de maatschappij ontstaan. Ondanks de focus op het verleden poogt het tijdschrift het heden inzichtelijk en de toekomst denkbaar te maken. Die rol heeft het in 2022 getracht volop te vervullen, zoals het overzicht van jaargang 137 in het voorliggende nummer aantoont. We boden een groot aantal artikelen en discussiedossiers die inspeelden op actuele thematieken – gaande van opiniepeilingen bij verkiezingen en de impact van de gasindustrie op het Nederlandse museumwezen, tot de diverse aspecten van de duurzaamheidsproblematiek.

Goede en relevante geschiedschrijving hoeft echter niet noodzakelijk in het volle vuur van het maatschappelijke debat te staan. Precies door aandacht te besteden aan aspecten van het verleden die niet in de schijnwerpers van het heden staan, kan zij de ogen openen voor de wisselwerking tussen herkenbaarheid en vreemdheid die de studie van het verleden zo aantrekkelijk en betekenisvol maakt.

Deze wisselwerking treft de lezer ook in dit eerste nummer van de 138^ste jaargang aan. Klaas Van Gelder onderzoekt een zelden belichte vorm van Blijde Intredes tijdens de vroegmoderne periode, meer bepaald die van lokale heren en vrouwen in de dorpen en kleine steden onder hun heerschappij. Deze intredes gaven na verloop van tijd steeds minder aanleiding tot plechtige eden en officiële charters, maar zij bleven een belangrijke component in de uitgebalanceerde architectuur van de macht in de Bourgondische en Habsburgse Nederlanden.

Elise van Nederveen Meerkerk, Corinne Boter, Sarah Carmichael en Katharine Frederick brengen in hun artikel enkele resultaten samen van een breed opgevat onderzoek over de verschuivingen van de textielindustrie tussen Nederland en Java in de negentiende en vroege twintigste eeuw. Zij plaatsen kanttekeningen bij het klassieke verhaal dat de nadruk overwegend op macrohistorische factoren legt, en vragen aandacht voor het belang van wijzigingen die zich zowel in de metropool als in de kolonie op het niveau van de huishoudens afspeelden.

Aan het einde van dit redactioneel wil ik in naam van de hele redactie Idesbald Goddeeris bedanken, die zich gedurende verschillende jaren met het hem eigen enthousiasme heeft ingezet om niet alleen de wetenschappelijke kwaliteit van dit blad te bewaken, maar ook het blikveld ervan te verruimen.

Namens de redactie,

marnix beyen