BMGN BMGN - Low Countries Historical Review 2211-2898 0165-0505 Royal Netherlands Historical Society | KNHG Amsterdam, The Netherlands bmgn-lchr.27779 10.51769/bmgn-lchr.27779 Van de redactie – From the editors Van de redactie – Redactioneel 06 2026 141 2 1 3 © 2026 The author(s) 2026 This work is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)

Dit gevarieerde nummer van bmgn – Low Countries Historical Review bevat maar liefst drie onderzoeksartikelen die klassieke thema’s in de sociaal-economische geschiedschrijving behandelen, uiteraard alle drie met belangwekkende nieuwe inzichten. William Torbeyns, Bart Lambert en Jelle Haemers leveren in hun artikel ‘Leaving the Promised Lands: Emigration from the Low Countries to Florence in the Fifteenth Century’ nieuw materiaal voor de veelbesproken migratiegeschiedenis van de Lage Landen in de late middeleeuwen. Anders dan de meeste bijdragen aan dit debat bestuderen zij niet de migratie naar de Lage Landen, maar die van de Lage Landen naar Noord-Italië. De auteurs beschrijven een groep van 457 individuen die in de late jaren 1440 en vroege jaren 1450 voornamelijk als arbeidsmigranten – gelukszoekers, zouden kwade stemmen nu beweren – naar het welvarende Toscane vertrokken. Hoewel de Lage Landen in deze periode zelf ook zijn beschreven als ‘beloofd land’ voor immigranten, waren het voornamelijk tijdelijke neerwaartse fluctuaties in de textielindustrie die arbeiders uit de Lage Landen ertoe brachten naar Noord-Italië te migreren. Het artikel biedt daarmee inzicht in een onderbelicht aspect van de migratiegeschiedenis van de middeleeuwse Lage Landen, maar toont bovendien hoe op basis van een relatief kleine sample conclusies kunnen worden getrokken over bredere migratiebewegingen.

Reinder Klinkhamer richt zich in zijn artikel ‘Capitalist Cattle Farming in the Eastern Low Countries (c. 1470-1570): Bridging the “Commercialisation” and “Property Relations” Approaches to Rural Economic Change’ op een belangrijk debat dat gesitueerd is tussen de late middeleeuwen en de vroegmoderne tijd, namelijk de oorsprong en ontwikkeling van agrarisch kapitalisme. Klinkhamer mengt zich daarmee in een discussie die in de jaren zeventig werd aangezwengeld met de zogenoemde Brenner-these over verschuivende eigendomsverhoudingen op het platteland als kernelement in het ontstaan van het kapitalisme. Klinkhamer vermijdt de wat statische benadering van Robert Brenner en zijn navolgers. Hij laat zien dat de opkomst van grootschalige vetweiderij in het oosten van de Nederlanden geplaatst moet worden in de opkomst van agrarisch kapitalisme, ondanks de afwezigheid van een aantal van de elementen die typisch zijn voor de Brenner-benadering.

Ad Knotters artikel ‘“Verzet = Bezet”. Bedrijfsbezettingen in Nederland, 1972-2000. Nieuwe perspectieven op een (vrijwel) vergeten actiemiddel’ keert terug naar een ander prominent thema in de sociale geschiedschrijving, namelijk dat van de geschiedenis van de arbeidersbeweging in de twintigste eeuw. Hij maakt gebruik van de mogelijkheden voor digitaal krantenonderzoek en laat daarmee zien dat er in Nederland veel meer bedrijfsbezettingen waren dan alleen de beroemde bezetting van Enka-Breda uit 1972. Met behulp van de gebruikte krantencollecties weet hij ook elementen aan de bestudering van dit actiemiddel toe te voegen die bij meer traditionele, voornamelijk op de vakbondsorganisatie gerichte studies vaak buiten beeld bleven: de emotionele repertoires die gemobiliseerd werden door de bezetters en de vaak vergeten rol die vrouwen speelden in dit actiemiddel. De Nederlandse geschiedschrijving van de arbeid en arbeidersbeweging is na de jaren tachtig nogal in het slop geraakt. Het is wellicht een teken van heropleving dat dit artikel nu verschijnt, min of meer gelijktijdig met een initiatief voor de herlancering van het Jaarboek voor de Geschiedenis van Arbeidersbewegingen en Socialisme in Nederland.

Om duidelijk te maken dat deze waaier aan sociaal-economische bijdragen echt niet betekent dat bmgn – lchr onder de duiven wil schieten van het in deze tak van geschiedschrijving gespecialiseerde tseg – The Low Countries Journal of Social and Economic History, bevat dit nummer ook een bijdrage die helemaal niet sociaaleconomisch-historisch van insteek is. Gijs van Gaans, Geerte Savenije, Carla van Boxtel en Arnoud-Jan Bijsterveld leveren met ‘How Dutch Students Make Meaning with the Past: Narrative Meaning-Making and Ultimate Concerns in History Education’ een bijdrage aan het onderzoek naar de wijze waarop Nederlandse middelbare schoolleerlingen geschiedenis tot zich nemen en betekenis geven aan wat zij in de geschiedenislessen te horen krijgen. Opvallend is daarbij dat een meerderheid van de leerlingen die ondervraagd zijn voor dit artikel, ondanks alles, geschiedenis toch lezen als verhaal van vooruitgang en bron voor ideeën over vrijheid en gelijkheid. Behalve deze positieve noot geeft het artikel ook aanleiding tot belangrijke bespiegelingen op de verhouding tussen de eigen ervaren identiteit van de leerlingen en het beeld dat zij hebben van het verleden, alsook over de creatie van en omgang met ‘sensitieve onderwerpen’ uit het verleden in het Nederlandse geschiedenisonderwijs.

Namens de redactie,

Pepijn Brandon

From the editors – Editorial

This diverse issue of bmgn – Low Countries Historical Review features no fewer than three research articles that address classic themes in socio-economic historiography, all three of which, of course, offer significant new insights. In their article ‘Leaving the Promised Lands: Emigration from the Low Countries to Florence in the Fifteenth Century’ William Torbeyns, Bart Lambert, and Jelle Haemers provide new material for the much-discussed history of migration from the Low Countries in the late middle ages. Unlike most contributions to this debate, they do not study migration to the Low Countries, but rather from the Low Countries to northern Italy. The authors describe a group of 457 individuals who, in the late 1440s and early 1450s, left for prosperous Tuscany primarily as labour migrants – fortune seekers, as evil tongues might now suggest. Although the Low Countries themselves were also described as a ‘promised land’ for immigrants during this period, it was primarily temporary downturns in the textile industry that led workers from the Low Countries to migrate to northern Italy. In addition to shedding light on an under-explored aspect of the migration history of the medieval Low Countries, the article also demonstrates how conclusions about broader migration patterns can be drawn from a relatively small sample.

In his article ‘Capitalist Cattle Farming in the Eastern Low Countries (c. 1470-1570): Bridging the “Commercialisation” and “Property Relations” Approaches to Rural Economic Change’, Reinder Klinkhamer focuses on an important debate situated between the late middle ages and the early modern period, namely the origins and development of agrarian capitalism. Klinkhamer engages in a classic discussion that was sparked in the 1970s by the so-called Brenner thesis regarding shifting property relations in the countryside as a key element in the emergence of capitalism. Klinkhamer avoids the somewhat static approach of Robert Brenner and his followers. He demonstrates that the rise of large-scale cattle farming in the eastern Netherlands must be situated within the rise of agrarian capitalism, despite the absence of several elements typical of the Brenner approach.

Ad Knotter’s article ‘“Verzet = Bezet”. Bedrijfsbezettingen in Nederland, 1972-2000. Nieuwe perspectieven op een (vrijwel) vergeten actiemiddel’ returns to another prominent theme in social history, namely that of the history of the labour movement in the twentieth century. He makes use of the possibilities offered by digital newspaper research and thereby demonstrates that there were many more workplace occupations in the Netherlands than just the famous 1972 occupation of Enka-Breda. Using the newspaper collections, he also adds elements to the study of this form of action that were often overlooked in more traditional studies focused on the organisation of trade unions: the emotional repertoires mobilised by the occupiers and the often-forgotten role that women played in this type of action. Since the 1980s, Dutch labour and labour movement historiography has experienced something of a decline. It is perhaps a sign of a revival that this article is now appearing, more or less simultaneously with an initiative to relaunch the Jaarboek voor de Geschiedenis van Arbeidersbewegingen en Socialisme in Nederland (Yearbook for the History of Labor Movements and Socialism in the Netherlands).

To make it clear that this range of socio-economic contributions by no means implies that bmgn – lchr intends to enter into a competition with tseg – The Low Countries Journal of Social and Economic History which specialises in this branch of historiography, this issue also includes an article that is not at all socio-economic in its approach. Gijs van Gaans, Geerte Savenije, Carla van Boxtel, and Arnoud-Jan Bijsterveld contribute to research on how Dutch secondary school students engage with history and give meaning to what they learn in history class with their article ‘How Dutch Students Make Meaning with the Past: Narrative Meaning-Making and Ultimate Concerns in History Education’. It is striking that, despite everything, a majority of the students interviewed for this article still interpret history as a narrative of progress and a source of ideas about freedom and equality. In addition to this positive note, the article also prompts important reflections on the relationship between the students’ own experienced identity and their image of the past, as well as on the creation of and approach to ‘sensitive topics’ from the past in Dutch history education.

On behalf of the editorial board,

Pepijn Brandon