Politisering en depolitisering in het Nederlandse parlementaire debat, de stand van het gebruik van digitale methoden in de geschiedschrijving, de balansbenadering in het denken over het koloniale verleden – er kan moeilijk gezegd worden dat dit nummer van bmgn – Low Countries Historical Review zich afzijdig houdt van de grote vraagstukken van dit moment. In het laatste onderzoeksartikel dat verschijnt in de serie over digitale geschiedenis in Nederland en België compliceert Ruben Ros het idee van afgebakende periodes van politisering en depolitisering in de naoorlogse Nederlandse parlementaire geschiedenis. Zijn kwantitatieve benadering van woordgebruik in de Tweede Kamer stelt hem in staat te tonen hoe ‘intense politisering’ van bijvoorbeeld financieel beleid in de schijnbaar gedepolitiseerde jaren tachtig hand in hand ging met de proliferatie van plastic woorden als ‘informatie’, ‘management’, ‘systeem’ en ‘project’, die politieke keuzes laten verdwijnen achter een mist van technocratische onvermijdelijkheid. Politisering en depolitisering blijken zo beschouwd geen tegenpolen, maar complementaire onderdelen van politieke transformatieprocessen. Ros’ terzijde in de conclusie dat het interessant zou zijn om te onderzoeken wat er gebeurde met plastic politiek onder invloed van het nieuwe populisme dat opkwam in de jaren negentig lijkt een understatement.

Ros’ bijdrage is een perfecte illustratie van Pim Huijnens argumentatie in de ook in dit nummer gepubliceerde uitleiding van de serie over digitale geschiedenis. Hij betoogt dat digitale methoden breder geaccepteerd zijn binnen de historische wetenschap, en opeen meer down-to-earth wijze worden toegepast. Ros benadert een klassiek probleem in de Nederlandse parlementaire geschiedschrijving, sluit aan bij en nuanceert de bevindingen op basis van ‘traditioneel’ kwalitatief onderzoek, en gebruikt specialistische digitale analyse van grote hoeveelheden data op manieren die ook voor niet-specialisten goed te volgen blijven. Huijnen laat aan de hand van de in de afgelopen jaargang van bmgn – lchr gepubliceerde bijdragen zien hoeveel er is veranderd sinds bmgn – lchr in 2013 onder gastredactie van Gerben Zaagsma het veel geraadpleegde themanummer over digitale geschiedenis publiceerde. Op dat moment leek het veld nog verdeeld tussen degenen die een complete digitale revolutie in de historische methode voorzagen, en hun critici die vonden dat digitale geschiedenis vooral bedoeld was om met behulp van big data en onnavolgbare modellen nogal voorspelbare bevindingen te doen. Het is een geruststellende gedachte dat in ieder geval dit historische debat in het afgelopen decennium minder gepolariseerd is geworden.

Dat laatste is zeker niet het geval met het thema van de derde bijdrage aan dit nummer, de omgang met het koloniale verleden. Frank Gerits en Gillian Mathys werden door de redactie van bmgn – lchr gevraagd om als Belgische historici van het kolonialisme te reflecteren op het eerder gepubliceerde debat tussen Jan Breman en Hans van der Jagt naar aanleiding van de biografie die Van der Jagt schreef over de gouverneur-generaal van Nederlands-Indië Alexander W.F. Idenburg. De bijdrage van Gerits en Mathys werd meer een kritische beschouwing van wat zij karakteriseren als de balansbenadering van het koloniale verleden en waarbinnen zij Van der Jagts proefschrift plaatsen. Met deze bijdrage eindigt bmgn – lchr de reeks beschouwingen over Van der Jagts werk – op zichzelf een eerbetoon aan de auteur die met zijn proefschrift zoveel fundamenteel debat wist op te wekken, waarbij wel zijn conclusies maar niet de grondigheid en veelzijdigheid van zijn onderzoek ter discussie stonden. Het debat over de grotere thematiek zal ongetwijfeld doorrazen, zeker in een tijd waarin daadwerkelijke (her)kolonisatie (Moskou op de Krim en Trumps Gazaanse Rivièra) niet langer een politiek taboe is.

Het onderhavige nummer is het laatste dat tot stand kwam onder het redactievoorzitterschap van Marnix Beyen, die de afgelopen drie jaar koersvast en bedaard leiding gaf aan de redactie om het vorige nummer te eindigen met een bijna literair redactioneel in de vorm van een gedroomde conversatie tussen Jan Romein en Renée De Bock-Doehaerd. Ik eindig mijn eerste redactioneel in de dankbare rol van Marnix’ opvolger in eeniets soberdere toonzetting. In deze tijd waarin scepsis over de waarde van de wetenschap en het hermythologiseren van nationale zelfbeelden gelijktijdig opgeld doen, is er volop werk te doen voor historici. Samen met de redactie en bureauredactie zet ik graag de combinatie voort van zoeken naar historiografische vernieuwing en eerbied voor de geschiedschrijving als ambacht, die de koers van bmgn – lchr in de afgelopen jaren karakteriseerde.

Namens de redactie,

pepijn brandon